Kemiklerde bulunan kalsiyumun azalması sonucu (kadınlarda, 50’li yaşlardan başlayarak) ortaya çıkan osteoporoz, tipik yaşla artan bir hastalıktır. Kemiklerin gücü ve kırılganlığın kalsiyum içeriğine bağlıdır. Vücudumuzdaki kalsiyumun yüzde 99’u kemiklerde, yüzde 1’i ise kanda bulunur. Eğer kemik metabolizmasındaki normal denge bozulursa ve kemik yıkımı, kemik yeni oluşumundan daha fazla olursa osteoporoz ortaya çıkar. Kemik kırığı riski artar. Kalsiyum yavaş yavaş omurga kemiklerinden kaybedilir. Giderek ufak kırıklar, çökmeler oluşur. Boy kısalır, sırt ağrıları ve kamburluk ortaya çıkar.
OSTEOPOROZA YOL AÇAN RİSK FAKTÖRLERİ
Osteoporoz, kurbanını gelişigüzel seçmez. Genetik ve sonradan kazanılan birçok risk faktörü vardır. Bunların bir kısmı değiştirilemeyen, bir kısmı ise kontrol edilebilen faktörlerdir. Değiştirilemeyen Risk Faktörleri Kalıtım Çok iyi kemik yoğunluğu ve kemik erimesinin geç başlaması genetik programa bağlıdır. Aile büyüklerinde kemiklerinde kırılma olan ya da zaman içinde boyunda belirgin olarak kısalma olan, osteoporoza adaydır.
Hormon Yetersizliği
30 ila 35 yaşları arasında kemik yapımı ve yıkımı dengede bulunur. Daha sonra genetik olarak saptanmış olan kemik yıkımı, kadında erkeğe göre daha fazla olarak başlar. Menopozda östrojen yapımının azalmasıyla kemik kırıkları ve osteoporoz belirgin olarak artar. Kontrol Edilebilen Risk Faktörleri Bedensel Aktivite Eksikliği Osteoporoz ve kemik kırılması olasılığını artıran en önemli risk faktörü bedensel aktivite eksikliğidir. . Araştırmalar sadece gençlerde değil, her yaşta kas çalışmasının kemik metabolizmasını uyardığını ve osteoporozu durdurduğunu göstermiştir.
Sigara İçmek
Sigara, osteoporoz riskini de iki kat artırır. Tütündeki birçok kimyasal madde osteoporoza neden olmaktadır.
Hormon Yetersizliği
Kadınlar, kadınlık hormonları östrojen ve progesteronla osteoporozdan korunur. Menopozla birlikte bu hormonlar azaldığından osteoporoz riski başlar.
Aşırı alkol kullanımı ve aşırı zayıflık da hormon yetersizliğine neden olmaktadır.
İlaçlar
Bazı ilaçlar kemik katilidir. En önemlisi kortizon ve türevleridir. Tedavinin süresi ve uygulan kortizonun dozuna bağlı olarak osteoporoz ve kemik kırılma riski artar.
Osteoporoz Riski Testi
* Anne, baba, kardeşlerinizde osteoporoz var mı?
* Düşük kilolu musunuz?
* Sigara içiyor musunuz?
* Kalsiyumdan yoksun mu besleniyorsunuz?
* Osteoporoza yol açan ilaçlar alıyor musunuz?
* Osteoporozu kolaylaştıran poliartrit, akciğer hastalıkları, diyabet gibi bir hastalığınız var mı?
* Spor yapmıyor sedenter bir hayat mı sürüyorsunuz?
* Daha önce kemiklerinizin birinde kırılma oldu mu?
Üçten fazla soruya evet yanıtı veriyorsanız osteoporoz riskiniz yüksektir.
Kemik Hırsızı Besinler Kafein:
İdrarla kalsiyum atılımını artırır. Ayrıca kalsiyum besinlerle de az alınıyorsa kanda kalsiyum düzeyinin düşmesi parathormon salgılanmasına yol açar
Şeker: Günlük yüksek Şeker bağırsaklardan kalsiyum emilimini önler. Özellikle şekerli kahve, kolalı içkiler gibi şeker ve kafeinin birlikte olduğu besinler, gerçek bir kemik yiyicidir.
Tuz: Günlük tuz gereksinimi 3 ile 5 gramdır.Yeni araştırmalar, tuz tüketiminin kısıtlanmasının osteoporoz riskini azalttığını göstermektedir.
Protein: “Her şeyin çoğu zarardır”, kemikler için de geçerlidir. Alınan proteinler vücutta metabolize olurken, asitler oluşur. Bu asitlerin böbreklerle atılması daha önce kalsiyumla nötralize olduğunda mümkün olur. Bu bakımdan aşırı protein tüketiminde kalsiyum alımı yetersizse, eksik kalsiyum kemiklerden sağlanır. Az et tüketenlerin ve vejetaryenlerin (sebzeyle beslenenler) kemik yapıları sağlamdır.
Yağlar: Kemiklerin belirli bir miktar yağa gereksinimi vardır. Ancak aşırı yağın zararı vardır. Aşırı yağ, kalsiyum ve magnezyum kaybı ve kemik erimesine yol açar.