Normalleşme Sürecinde Zorunlu Karşılıkların Artırılması İhtiyacı


Ayşegül AK

Ayşegül AK

Okunma 09 Ağustos 2020, 00:34

Covid-19 sürecinin başlamasıyla talep şokunun önüne geçebilmek için genişlemeci politikaların uygulanması, piyasaların fonlanması sürecinde zorunlu karşılık oranları düşürülerek ve bankaların kredi hacimlerine göre ayarlamaya gidilerek yürürlüğe kondu. Normalleşme sürecinde ise finansal istikrarın desteklenmesi amacıyla, yabancı para zorunlu karşılık oranlarının tüm bankalar için tüm yükümlülük türlerinde ve vade dilimlerinde 300 baz puan artırılmasına karar verildi.

Merkez bankalarının parasal tabanı kontrol etmede kullanabileceği bir araç olarak zorunlu karşılıklar; bankaların bünyelerinde bulundurdukları mevduatların belirli bir oranının merkez bankasında tutulduğu kısmı ifade eder. Merkez bankalarının uygulamasıyla ticari bankalar, mevduatlarının zorunlu karşılıklar oranı kadar kısmını nakit olarak tutarlar. Bu kısım yerli para ve yabancı para cinsinden mevduatlar için ayrı ayrı belirlenir. Para arzını denetlemede merkez bankasının bir denetim aracı işlevi gören zorunlu karşılıklar, aynı zamanda bankacılık sisteminin düzgün işleyişine ve güven tesis edilmesine de katkı sağlar. Kimi kaynaklarca sızıntı olarak da bahsi geçen oran, para çoğaltanı vasıtasıyla para arzının genişlemesini önleyici etki yapar, zira para çoğaltanı rezerv oranının tersidir. Bu da bankacılık sisteminin yaratabileceği kaydi para miktarı üzerinde denetim imkânı tanır. Aslında karşılık oranları ile yapılan para çoğaltanı üzerinde bir ayardır.

Bankaların Kredi Hacimlerine Göre Ayarlamaya Gidildi

Bir merkez bankası karşılık oranını yükselterek para arzını daraltabilir ya da düşürerek parasal genişleme sağlayabilir. Bankalar ellerinde ne kadar çok serbest fon bulundurabilirlerse o kadar çok sisteme para aktarımı yapabilirler. Merkez bankası, genişlemeci politika izlemek istemiyorsa, bu oranı yükselterek kaydi paranın oluşturulma hızının önündeki bir set haline getirebilir. Dolayısıyla Covid-19 sürecinin başlamasıyla talep şokunun önüne geçebilmek için genişlemeci politikaların uygulanması, piyasaların fonlanması sürecinde zorunlu karşılık oranları düşürülerek ve bankaların kredi hacimlerine göre ayarlamaya gidilerek yürürlüğe kondu. Benzer şekilde 2008 krizinden sonra da tüm dünyada bir likidite bolluğu yaşanmıştı; ancak normalleşme adımlarının başlaması ile çarkların hareketlenmesi akabinde enflasyon oranının aşağı yönlü seyrinin yukarı evrilmesi ve dolar üzerinde bir baskı oluşmaması adına zorunlu karşılıklarda bir ayarlamaya gidildi. TCMB’nin daha önce yaptığı açıklamalarda da zorunlu karşılıkların; temel para politikası aracı olan kısa vadeli faiz oranlarını destekleyici makro ihtiyati bir araç olarak esnek ve etkin şekilde kullanıldığı belirtilmişti.

14 Milyar 300 Milyon Dolar Karşılığı Likidite Sağlandı

Geçtiğimiz ay sonunda TCMB tarafından yapılan açıklama ile, “Tesisi 24 Temmuz 2020 tarihinde başlayan 10 Temmuz 2020 tarihli yükümlülük döneminden itibaren geçerli olmak üzere; yabancı para zorunlu karşılık oranları, tüm bankalar için tüm yükümlülük türlerinde ve vade dilimlerinde 300 baz puan artırılmıştır” denildi. Koronavirüs salgınının olumsuz etkilerinin sınırlandırılması amacıyla 17 Mart 2020 tarihinde açıklanan tedbirler çerçevesinde, reel kredi büyüme koşullarını sağlayan bankalar için yabancı para zorunlu karşılık oranları 500 baz puan indirilmiş, 5 milyar 100 milyon dolar karşılığı likidite serbest bırakılmıştı. Buna ek olarak, reel kredi büyüme koşullarını ilk defa sağlayan bankalara yaklaşık 9 milyar 200 milyon dolar karşılığı likidite verilmiş, böylece bankacılık sistemine toplam 14 milyar 300 milyon dolar karşılığı likidite sağlanmıştı. Bu defa, normalleşme sürecinin bir parçası olarak, finansal istikrarın desteklenmesi amacıyla, yabancı para zorunlu karşılık oranlarının tüm bankalar için tüm yükümlülük türlerinde ve vade dilimlerinde 300 baz puan artırılmasına karar verildiği ve alınan bu kararla, piyasadan yaklaşık 9 milyar 200 milyon dolar tutarında döviz ve altın cinsinden likidite çekilmesinin beklendiği şeklinde açıklama yapıldı. Dolayısıyla, tüm dengelerin değiştiği, belirsizliklerin çok olduğu Covid-19 sürecinde, alınan bu önlemlerle TCMB rezervlerine de katkı sağlanmış olundu.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.